Devlet karanlığında kaybolanlar.

Hala Buradayım- I’Still Here-2024

Yönetmen: Walter Salles.
Oyuncular: Fernanda Torres(Eunice Paiva), Selton Mello(Rubens Paiva), Fernanda Montenegro (Eunice Paiva), Valentina Herszage(Veroca), Barbara Luz(Nalu), Guilherma Silveria(Marcelo).

Sadece politik geçmişimiz değil bugünümüz de Latin Amerika’ya çok benzer. Darbeler, askeri cuntalar, hukuksuz tutuklamalar, işkenceli sorgulamalar… Bunların içinde herhalde en korkunçlarından birisi yakınlarınızdan birisinin devlet tarafından ortadan kaybedilmesi olabilir. Düşünün evinize gelen 3-4 kişi babanızı, annenizi ve kardeşlerinizi alıp götürüyor ve siz onlardan hiçbir haber alamıyorsunuz. Öldüyse ortada ceset bile yok. Başvurduğunuz her resmi makam, ağız birliği yaparaktan size “haberimiz yok, bizde değil” cevabını veriyor. Cumartesi anneleri boşuna toplanmıyorlar senelerdir. İçlerindeki çaresizliğin haykırışı, hukuksuzluğun, ceberrut devletin ayıbı olarak…
“Hala Buradayım-I’m Still Here/Ainda Estou Aqui) bu yılın Oscar’larında 3 dalda adaylıktan sadece En İyi Uluslararası Film ödülünü kazandı. Filmin ana karakteri Eunice’i canlandıran Fernanda Torres Altın Küre’de ve Venedik’te En İyi Kadın oyuncu ödülünü kazandıktan sonra Oscar’ı da hak etmişti. Politik gerilimin zirvesi olan bir filmin kadın kahramanı olarak unutulmaz bir oyunculuk sergiliyor. Bir karakterin ağırlığını hissettiriyor.

Yıl 1970, Brezilya askeri darbesi olmuştur. Rio şehrinin mavi göklerinde uçan askeri helikopterler, sokaklarında asker dolu kamyonlar görürüz. Halk plajında ise insanlar denizin ve güneşin sıcaklığını yaşar, rutinin rahatlığını sürdürür. Onların arasından bir kadın geçen helikopter veya kamyonları kaygılı bakışlarla izler. Evet baş karakter Eunice’tir (Fernanda Torres) sanki olacakları hisseder gibidir.
Beş çocuklu mutlu, hali vakti yerinde bir mühendis ailesidir. Yeni yapacakları geniş bir evin planlaması içindedir mühendis baba Rubens Paiva (Selton Mello). Deniz kenarındaki evlerinden misafir hiç eksik değildir, yemekler, içkiler, danslar… Dönem müzikleri, film afişleri duvarlarda… Dostları cuntanın varlığından mutlu olmayan, Brezilya’nın geleceğinden çok umutlu olmayan aydın kişilerdir. Büyük kız dost bir aileyle Londra’ya okumaya gitmek arifesindedir. Aile kızlarının öğrenci olaylarına karışmasından endişe ettiği için böyle bir karar almıştır.
Babanın ara sıra yaptığı gizli telefon konuşmaları dışında şüpheli bir duruma tanık olmayız. Günün birinde eve gelen 5 kişi babayı sorgulamaya diyerekten alıp götürür. Babanın mecliste İşçi Partisinden milletvekilliği yapmış olduğunu öğreniriz. Her şey anlaşılır hale dönüşür muhalefete ve solculuğa dersini vermek.
Ertesi gün anne ve ortanca kız Eliana tutuklanır. Soğuk, karanlık bir hücrede geçen ızdırap dolu 12 gün Eunice’i yeni bir hayata hazırlar. Sorgulamalarda kocasının komünistlere neden yardım ettiği sorulur, isimler, kişiler sorulur.
Eunice serbest kaldıktan sonra kocasının nerede olduğu konusunda mücadeleyi asla bırakmak niyetinde değildir. Kontrolü asla elden bırakmaz, duygularını içinde yaşar, akılcı davranışlarla hem aileyi idare etmeye hem de araştırmalarını sürdürmeye başlar.
Daha önce Merkez İstasyonu (1998), Motosiklet Günlüğü (2004),Karanlık Su (2005), Yolda (2012) filmleriyle tanıdığımız Walter Selles filmi ailenin oğlu Marcelo Rubens Paiva’nın 2015’de yayımlanan kitabından yola çıkarak uyarlamış. Senaryoda Murilo Hauser, Heiter Lorega imzaları var. 1964-1985 arası Brezilya’da hüküm süren askeri cuntanın ortadan kaldırdığı onca kişi arasında simgesel bir karakter Rubens Paiva. Çoğunun cesetleri bulunamadı.

Annenin dik duruşundan ödün vermeden yaptığı mücadele en büyük enerjisini Fernanda Torres’in mükemmel oyunculuğundan alıyor. Bazen bakışlarıyla, bazen vücut diliyle, mimikleriyle karakterini yaşıyor.
2014 yılına kadar uzanan hikayede onun yaşlılık halini annesi Fernanda Montenegro, (efsanevi bir oyuncudur, Merkez İstasyonu’nda oynamıştı), canlandırıyor. Konuşmasına gerek kalmayan bir yaşanmışlık abidesi gibi
Duygusallığı abartmayan bir anlatıma karşın gözyaşlarınıza nereye kadar hakim olabileceksiniz merak ediyorum. Bizlere çok yabancı olmayan bir geçmişi anlatırken, suçluların bilinmesine karşın ceza almamış olmaları insanı isyan ettiriyor. Filmden çıkarken kafamda tek soru vardı: “bu askeri darbelerin arkasında sahiden kim vardı?”