Bir David Lynch Klasiği: Kayıp Otoban

Kayıp Otoban-Lost Highway-1997-MUBİ

Yönetmen: David Lynch.

Oyuncular: Bill Pulmann, Patricia Arquette, Robert Blake, Balthasar Getty, Robert Loggia.  

  “Kayıp Otoban-Lost Highway” için yapılabilecek kontrolsüz, ürkütücü, esrarengiz, sürükleyici, gerçeküstü, şizofrenik tanımlamaları üst başlık olarak aynı zamanda Lynch sinemasının temel kuramlarını vurgular. Öykünün erkek karakteri Fred şöyle der: “hatırladıklarımın gerçekte yaşandığı gibi olması gerekmez.” Gerçek benim hafızamdaki kayıtla uyuşmayabilir derken bunun karabasanlarından, köşeli gerçeklerinden de habersizdir. Açılış ev diafonundan bir sesin “Dick Laurent öldü” sözleriyle olur. UYUMSUZ BİR ÇİFT Caz saksafoncusu Fred ve güzel eşi Renee (Patricia Arquette) yaşadıkları lüks villanın kapısına bırakılmış, sarı bir zarf içinde video kaseti bulurlar. Kasette evin ön cephesi, giriş kapısının kayıtları vardır. Anlam veremezler. Fred karısının kendisini aldattığından şüphelenmeye başlar. Cinsel sorunlarının olması Fred’in güvensizliğinin en büyük nedenidir. Kapıya bırakılan kaset trafiği artar, ilerki kayıtlarda evin içi, yatak odasının içi, çift uykuda gözükür. Karısının geçmişinden gelen dostu Andy’nin verdiği partide Fred gizemli bir yabancıyla (Robert Blake) tanışır. Kötülüğün ve bilinç altının bedene bürünmüş temsili olarak karşımıza çıkan bu karakter eskiden tanıştıklarını söyler. Fred hatırlamadığını söyler.  Fred’e elindeki kamerayla evindeki her şeyi kaydettiğini söyler. Aynı anda kamerayı çalıştırır ve kimsenin olmadığı evin görüntülerini gösterir. Gerçeğin değiştirilemeyeceğinin, anbean her şeyin kaydedildiğinin kanıtıdır. Fred panikler. Bir sonraki kaset kaydında ise karısı Renee’yi öldürmüş olarak görürüz. Polis tutuklar.Karısını öldürmek suçuyla idama mahkum edilir. Hücresinde infaz tarihini beklerken paralel bir evrene geçer, yeni bir kimlikle Pete Dayton (Balthasar Getty) olarak hücresinde belirir. Oto soygunculuğundan yatmaktadır. Oto tamirhanesinde tamirci olarak çalışan Pete, cezasının bitmesiyle özgürlüğüne kavuşur, işine döner. Mafyozi bir tip olan patronu Dick Laurent’ın (Robert Loggia) sarışın metresiyle tanışır. Kafası karışır anında, bir şeyler anımsamaya çabalasa da çıkaramaz. Renee’nin sarışın halidir Alice. Alice seksüel açıdan çok isteklidir. Renee’ye oranla da oldukça baskın bir karakterdir. Film noir türüne özgü femme fatale karakterinin şablon tanımlaması gibidir. Pete ise Fred’in cinsel olarak güçlü bir versiyonudur. Alice hakimiyeti altına aldığı Pete’i kayıp otobanın tehlikeli virajlarına sürükler. GERÇEK TEKDİR Fred’in hayalindeki genç ve güçlü erkek imajı yine bir kabusla dağılır. İçindeki güvensizlik ve kontrol dışılık derindir, ondan kurtulması artık imkansızdır. Alice’in kendisine asla sahip olamayacağını söylemesi zaten Fred/Pete çelişkisinin kabusu olan noktadır. Rüyadaki gerçekten korkarak kaçan Pete tekrar Fred karakterine döner.Burada Lacan/Freud karışımı bir okuma yapılabilir: düşteki gerçek, gerçekten daha acı verici olunca düşten uyanılır. Artık Fred için salt gerçek vardır. Fantezilerin yarattığı sahte otobanların çıkış yolu olmadığı gün gibi aşikardır. Her birisi çıkışsızlığa mahkumdur. Finalde diafondaki ses “Dick Laurent öldü!” der ve her şey başa döner. Rüya biter. Gizemli Adam haklıdır, gerçek tekdir ve fantezi dünyasıyla asla örtüşmez. OLAĞANÜSTÜ MÜZİK Angelo Badalamenti’nin ürperten tematik müziği yanında şarkı seçimleri olağan üstü. David Bowie’den “I’m Deranged” iki versiyonuyla karşımıza geliyor. Bowie’nin sesinden ve Polonyalı piyano virtüözü Majevski’nin sihirli dokunuşlarıyla enstrümantal olarak. Rammstein iki şarkıyla “Heirate Mich”,”Rammstein”, Lou Reed “This Magic Moment”, Marilyn Manson yine iki şarkıyla “Apple of Sodom”, “I Put Spell On You” tematik bütünlüğe katkıda bulunuyor.Film müziği bestecisi denilince ismi ilk akla gelenlerden Trent Reznor katkısı “Driver Down” müthiş bir finale imza atıyor. Oyunculuklarda Bill Pulmann ve Patricia Arquette karşılıklı unutulmaz performanslar sunuyorlar. Arquette’in psikolojik derinliği yakalayan oyunculuğu sevişme sahnelerindeki karanlık arzularıyla bütünleşiyor. Bozulmuş görseller, alışılmadık kamera açıları filmin ürperten atmosferini destekliyor. Lynch hayranları veya sıra dışı sinemanın takipçileri için baş yapıt düzeyinde.