“Ömür biter, yol bitmez” yazısı çocukluk yıllarımda kamyonların vazgeçilmez süslemesiydi. Sonraları izlediğim her yol filmi bu deyişi anımsatırcasına, hayattan anıları yansıttı. Yolların tozunda, toprağında, asfaltında yaşananlar yaşam gerçeğinin hayalleri nasıl yuttuğunu veya gerçekleştiğini anlatıyordu.

“Easy Rider” veya “Vanishing Point” gibi yol klasiklerinin kanunsuz/ anti kahraman karakterleri hayallerini, ideallerini asfaltın kara ziftine gömdüler. “Thelma and Louise” filminin kadın karakterleri, unutulmaz Susan Sarandon ve Geena Davis istemeden sürüklendikleri suç ihlallerinin”iyi kadınları” olarak yaşamlarını yolun sonunda kaybettiler. Jean Kerouac’ın beat kuşağı romanından uyarlanan “Yolda” gibi, yolda olmak bazen ruhsal bir keşfin anahtarı olabilir.

Yolculuk “Bonnie and Clyde” (), “Badlands” () veya “Katil Doğanlar-Natural Born Killers ” (1991) filmlerinde olduğu gibi asi gençlerin kaçışları, başkaldırıları için bir fırsat; “Düello-The Duel” veya “Otostopçu-The Hitcher”’daki gibi sapık katillerin, gizemli kamyonların vukuat alanı da olabilir.

Şiddetin ozanı Sam Peckinpah imzalı “Bana Onun Kellesini Getir-Bring Me The Head Of Alfred Garcia” (1974) anlattığı gibi nihilistik bir yolculuğun cehennemine dönüşebilir. “Motosiklet Günlükleri” nde tanıştığımız genç Che Guevera’nın sonraki yıllarına ışık tutacak bir aydınlanma yolculuğu olabilir. Wim Wenders filmlerindeki yolculuk kavramı yolcunun vardığında ne yapacağıyla ilgilenir.

“Kıyamet-Apocalypse Now” gibi ince uzun kıvrılan bir nehir yolculuğunun sonunda, ölümün hüküm sürdüğü yapay bir cehenneme varılabilir. David Lynch’in yol filmlerinde karakterler yolda yeni kimlikler edinebilir, yerleşik kurallardan sıyrılabilirler. Cronenberg “Çarpışma” da metalaşan insan bedenini trafik kazalarından haz duyan ruhlara dönüştürür.

Yol filmlerinin çıkış noktası westernler nasıl es geçilir? Hepsinde toz duman içinde geçen bir uzun kovalamaca, çarpışma vardır. Türün en vazgeçilmezleri arasında “Pat Garrett and Billy The Kid”, “Sonsuz Ölüm”, “9/10 to Yuma”, “İz Peşinde-True Grit”, “İyi, Kötü, Çirkin-The Good, The Bad and The Ugly”, “Vahşi Belde-The Wild Bunch”, “The Searchers” bir çırpıda sayılabilir.

Post apokaliptik filmlerde yıkık dünyanın molozları içinde, hayatta kalma mücadelesi veren bireyleri de, alıştıklarına ulaşabilmek için yolculuklara çıkarlar. “Mad Max” te yollar hayatta kalabilme yarışlarına sahne olur. Kevin Costner’li “Su Dünyası-Waterworld” ve “Postacı-The Postman” da yollar geride kalanların umut arayışına sahne olur. Zaman zaman yolculuk hayatı yeniden keşfetmenin, geçmişte atlananların tekrar yakalanmasına vesile olabilir. Schmidt (Jack Nicholson) karavanıyla kızına doğru yaptığı yolculuk sırasında hayatı yeniden keşfeder.

Yolculukta çılgın, romantik aşklar da yaşanır: “Çılgın Romantik”’te Alabama (Suzanne Arquette) ve Clearence ‘ın (Christian Slayer) bagajlarında 5 milyon değerinde kokain ile Detroit’ten Los Angeles’a veya “Kaçış-The Getaway” (1972) de Steve McQuenn/Ali McGrave banka soygunu sonrası Meksika’ya doğru kaçışları aşk ve duygu yüklüdür.

Zihinde yaşanan zamanlar arası yolculuklar vardır. Chris Marker’ın “La Jetée” si 29 dakikalık süresinde birçok uzun metrajın anlatamadığı kadar çok şey anlatır. Zihinde yaşanan geriye dönüş ile gerçeğe ulaşmak bugünü kurtarır mı? Türün bir çok örneğinde, bu sorunun yanıtı geçmişi ve geleceği kaçılamaz şekliyle birleşim olarak önümüze koyar. “Matrix”, “Başlangıç-Inception” gibi son 25 yılın önemli filmlerinde gerçek ve sanal yaşam iç içe geçmiş kaçılamaz bir halkadır.

1. Easy Rider (1969)-Dennis Hopper.

2. Vanishing Point-Ölüm Noktası (1971)-Richard Sarafian.

3. Bonnie and Clyde (1967)-Arthur Penn.

4. Thelma and Louise (1991)-Ridley Scott.

5. Düello- Duel (1971)-Steven Spielberg.

6. Bring Me The Head of Alfredo Garcia- Bana Onun Kellesini Getir(1974)-Sam Peckinpah

7. Apocalypse Now-Kıyamet (1979)-Francis Coppola.

8. Paris Texas (1984)-Wim Wenders.

9. Motosiklet Günlükleri- The Motorcycle Diaries (2004)-Walter Salles

10. Yolda-On The Road (2012)-Walter Salles

11. Çarpışma-Crash (1997)-David Cronenberg

12. Vahşi Duygular-Wild at Heart (1990)-David Lynch

13. Schmidt Hakkında-About Schmidt ()-Alexander Payne

14. Çılgın Romantik-True Romance (1995)-Tony Scott

15. Mad Max (1979)- George Miller