Birdman veya Cahilliğin Umulmayan Erdemi-2014

Yönetmen ve senaryo : Alejandro Gonzalez İnarritu
Oyuncular : Michael Keaton, Edward Norton, Emma Thomson,Naomi Watts.

Şaşırtıcı, sarsıcı, absürt. Meksika doğumlu yönetmen Alejandro Gonzalez İnarritu sinema anlatım dilinin sınırlarını, bir kez daha zorluyor. 2015 Oscar’larında En İyi Film, En İyi Yönetmen, En İyi Senaryo ve En İyi Görüntü ödüllerini kazanan ‘Birdman’, bir tiyatro oyununun ilk gösterimi öncesine konuk ediyor seyirciyi. Aksak bir bateri ritminin metronom gibi eşlik ettiği, Broadway tiyatrosunun, seksen yıllık uzun dar labirent koridorlardaki yürüyüşler, tartışmalar tek bir plan gibi kesintisiz akıyor. Seyrederken oyuncuların eşlikçilerine dönüşüyoruz. Klostrofobik atmosferi, gala öncesi gerilimini onlarla birlikte solutan müthiş çekimler aralıksız sürüyor. Filmin tüm ruhunu yansıtan sözcükler daha perde açılırken beliriyor ekranda :“peki elde ettin mi ? bu hayattan istediklerini yine de? ettim .. peki ne istemiştin ? sevilen biri oldum diyebilmek, sevildiğimi hissedebilmek yeryüzünde ..” Raymond Carver’ın “Late Fragment-Son Parça” adlı şiirinden alıntı dizeler öyküde her şeyin neden olduğunu anlatmaya yetiyor. Çaptan düşmüş, artık sevilmediğini hisseden bir aktörün tekrar sevildiğini hissetmek uğruna verdiği savaştır tüm öykü. “Paramparça Aşklar” ile başladığı ölüm üçlemesini “21 Gram” ve “Babil” ile noktalayan İnarritu bu kez kara komedinin tüm absürd öğelerini kullanıyor. Tüm filmlerindeki aynı soruyu sormaktan da geri kalmıyor : “biz hayatımızla ne yapıyoruz ?”

Likra kostümlü bir çizgi roman karakterini canlandırdığı Birdman serisiyle şöhret olmuş olan Riggan Thomson (Michael Keaton) için parlak yıllar artık çok gerilerde kalmıştır. Broadway sahnesine uyarladığı Raymond Carver’ın “what we talk about when we talk about love” adlı öyküsünün hem yönetmeni, hem de başkarakteri olarak hak ettiğini düşündüğü övgüleri tekrar duymak istemektedir. Gala öncesi zaruri oyuncu değişikliği sonrası egosu yüksek Mike Shiner (Edward Norton) oyuna katılır. Eksantrik ve daha genç Shiner, Thomson’ı odak noktasından kaydırabilecek midir ?

Oyunculukların ve kameranın olağanüstü olduğu bir film “Birdman”. Michael Keaton kendi kariyer çıkışına benzer Riggan karakterinde harikalar yaratıyor. Kendisi de Tim Burton ile yaptığı iki Batman filminden sonra çok ortalarda gözükmeyen roller aldı. Kendi iç sesiyle verdiği mücadele, eşyaları oynatabilmesi, uçabilmesi v.s. ona masalsı bir gizem atfetmesine karşın, gerçeklerle mücadelesi onu trajikomik bir Don Kişot karakterine dönüştürüyor. Keaton bu performansıyla 2015 en iyi erkek oyuncu Oscar’ını kıl payı Hawking’i canlandıran Eddie Redmayne’e kaptırdı. Yardımcı oyunculuklarda yine Oscar adayı gösterilen Edward Norton ve Emma Thomson, öykünün  savruk karakterlerinin hakkını veriyorlar.

Seyirci artık ne olursa olsun aksiyon mu istemektedir ? Sanat filmlerinin uzun konuşmalarına tahammülü yok mudur ? Soruların yanıtı (ne yazık ki !) evet olarak çıkıyor İnarritu’nun senaryosundan. Yoksa Riggan Thomas’ın finaldeki popülist davranışına başka bir anlam yüklemek mümkün olmazdı. Martin Scorsese ‘de bu konuda bu yıl “Marvel’in yaptıklarına film demek mümkün değil” sözleri bu tepkinin başka bir ağızdan yansıması oldu.

Kesintisiz, tek bir plan gibi çekilen film, bu performansıyla Oscar kazanan görüntü yönetmeni Emanuel Lubezki’nin ve İnarritu’nun baştan itibaren planladıkları bir kurgu olmuş. Hayatın akışı gibi olmasını istemişler. Bunun için müthiş bir işçilik ve matematik var çekimlerde. Odalardan, koridorlardan geçerken, ortaya çıkan farklı renk dokusu, kesintisiz tek plan duygusunu asla yaralamıyor. Steadicam’in ve dijital teknolojinin tüm maharetlerinden faydalanılmış. Hitchcock’un 70 yıl önce “Ölüm Kararı” ile yaptığı kesintisiz çekimin izinden gidiyor İnarritu. Buradaki uzun plan kullanımı zamanla senkron akmıyor aksine Riggan’ın hissettiği zaman akışına eşlik ediyor. Kamera ona yapışık gibi onun zihinsel yolculuğuna eşlik ediyor.  Kamera onun görünmez eşlikçisi. Bu ritmik akışa eşlik eden olağanüstü bateri ritmi tempoyu ve gerilimi ayarlıyor.
Farklı ve etkileyici bir dram komedi “Birdman”.