YERALTI

YÖNETMEN VE SENARYO: ZEKİ DEMİRKUBUZ

OYUNCULAR: ENGİN GÜNAYDIN, NİHAL YALÇIN, SERHAT TUTUMLUER

Zeki Demirkubuz Dostoyevski’nin “Yeraltından Notlar” adlı romanından uyarladığı “Yeraltı”nda insanın doğasını sorgulamasını, ruhunun karanlığına açılmasını, orada yaşamasını anlatıyor. Romanın açılışındaki “ben hasta bir insanım, içim öfkeyle dolu çekilmezim” cümlesi, sıradan memur Muharrem’in dünyadaki varoluşunu tanımlıyor. İnsanlar ile kolayca ilişki kuramayan, kolayca kabalaşabilen, kırıcı olabilen bunları yaparken de içindeki öç alma duygusunu yeterince tatmin edememe sıkıntısı içinde kıvranıp duran bir insandır. “Tam anlamıyla kendisini anlama gücüne sahip bir kişi kendisine saygı duyamaz” şeklinde düşünen Muharrem en büyük öfkeyi çevresinde başarıyı ondan bundan çalıp çırparak yapanlara karşı duyuyor. Sanat ve edebiyat dünyasında yaratıcılığı ve özgünlüğü olmadan, başkalarının fikirlerini çalan insan türleri ile hesaplaşıyor memur Muharrem. Değişen, çıkarlarına göre davranan insanları insan sınıfına sokmuyor. Kendisine yönelttiği “ben kimim?” sorusunu “sen kimsin?” şekline dönüştürüyor.

Sinemaya uyarlanması çok zor olan bu düşünceler silsilesini Demirkubuz serbest olarak yazdığı senaryo ile görselleştirmiş. Gri, kirli sarı ve kahverengi tonların boyadığı çarpıcı karelerde Muharrem karakteri tüm artı ve eksi karakter çizgileri içinde, araya mesafe koyarak yansıtmaya çalışmış. Romandaki tüm alt metinleri anlaşılır kılmak mümkün değil. Örneğin insanın aşağılanmaktan haz duyması, gerçeklerinden uzak yaşayan bugünün egosu şişik bireyleri tarafından nasıl anlaşılabilir?

Kendi yeraltında yaşayarak yaşamı sorgulayan Muharrem karakterini Engin Günaydın içte sıkışan ara sırada patlayan bir enerji ile canlandırıyor. Anlaşılamayan, yalnız bir karakteri içe kapanık ve bazen saldırgan bir yorum ile oynuyor. Son yılların en iyi oyunculuklarından birisi olduğu tartışılmaz.

Zeki Demirkubuz’un sanat dünyasındaki hırsızlıklara kızgınlığını en iyi dile getirdiği sekans Muharrem ve eski dört arkadaşının meyhane muhabbeti oluyor. Yazdığı kitap ile ödül kazanmış Cevat ve dört arkadaşının trajikomik durumlarını, Muharrem’in öfkesi ile onların sıradanlığını kırıp dökmeye çalışması müthiş diyaloglar ve oyunculuklar ile yansıyor.

“Yeraltı” zor bir film. Zor olduğu kadar özgün ve etkileyici. Sinemamızın 2000’li yıllardaki en iyi filmlerinden.