Baba- The Father-2021-MUBİ

Yönetmen: Florian Zeller.

Oyuncular: Anthony Hopkins, Olivia Colman, Olivia Williams, Rufus Sewell, Marc Gatiss.

Demans belleği gerçeklerden koparan, bilinçaltına yerleşen yaşanmışlıkları bölük pörçük, çarpık bir kurgu içinde anımsatan tedavisi mümkün olmayan bir hastalık. Tek bir hastalık değil, aralarında en çok Alzheimer’in görüldüğü bir grup hastalığın üst başlığı. Hastalar yakın geçmişi anımsama konusunda yanılsamalar ve boşluklar yaşarken, hastalık öncesini doğru ve kesin hatlarla anımsamakta zorlanmazlar.

Bu teorik giriş “”Baba-The Father” filminde incelikle işleniyor. Yönetmen ve senarist Florian Zeller, öyküsünde seyirciyi adeta ‘demansiyal’ bir belleğin içine yerleştiriyor.

Kendi yazdığı ve yine çok ödüllü bir tiyatro oyunundan perdeye uyarlamış. Olayları hasta belleğin gördüğü, anımsadığı şekilde izliyoruz. Lineer akışın olmadığı olaylar sıralanıyor. Zaman, mekan, kimlik doğruluğu konusunda şüpheye düşüyoruz, seyirciden çok bir doktor veya gözlemci koltuğuna oturuyoruz. Birçok ilmiği birleştirmek zorlasa da, final çok şeyi aydınlatıyor. Bazı olayları zamansal olarak yerine oturtmak yine de mümkün olmuyor.

Londra’da klasik tarzda, güzelce döşenmiş bir konutta açılıyor film. Anne’ın (Olivia Colman) babası Anthony’i (Anthony Hopkins) ziyarete geldiğini anlaşılıyor. Karşımıza babanın yardım kabul etmek istemeyen, itirazcı, her an agresif psikoloji içine girebilecek bir adam olduğu, kızın anlayışlı, çözümcü kimlikleri çıkıyor. Babasına Paris’e yerleşeceğini, bir adamla tanıştığını, bu nedenle kendisine artık genç bakıcı tuttuğunu, tanışmaya geleceğinin haberini verir. Yaşlı adamın bakıcı konusunda itirazları vardır. Kendi kendisine bakabileceğini, yetebileceğini iddia eder. Bir önceki bakıcı kadının da saatini çaldığını söyler. Bakıcıların hırsız olabileceğini söyler. Kızı babasının odasına gider ve  saati bulur getirir.

Seyirci, bir sonraki ziyarette kızı kimliğinde Olivia Colman yerine Olivia Williams ile karşılaşınca, bir şeylerin yanlış gittiği anlar. Yaşlı adamın bellek oyunları seyirciyi de içine almak üzeredir.

GERÇEK VE HAYAL ARASI

Kim gerçek, kim hayal ürünüdür ? Evde değişen duvar renkleri, eşyalar gerçek midir? Yaşlı adamın neden sürekli bir saat takıntısı vardır?

Yönetmen Zeller’in ilk uzun metrajı olduğuna inanmak mümkün değil. Her şey o kadar ustaca yapılmış ki…

Zeller “çekimlerin son gününde Fransız ve İngiliz yapımcıların neyin gerçek, neyin hayal ürünü olduğu konusunda şüpheleri ortaya çıkınca, “işte mesele bu dedim, anlayışınızdan şüphe etmeye başladığınızda, başarmışım demektir”. Seyirciyi de etkileyen bu şüphe, film süresince devam ediyor.

Bellek labirenti içinde, yaşlı adamın durumu için acıma duygusu asla ortaya çıkmıyor. Onun çabası, mücadelesi bitmiyor. Karanlık içinde ışığı yakmaya çalışıyor. Kızında ise sevginin, kendisini adamanın yetersiz kaldığını, bir yerde çaresizliğin son durak olduğunu anlıyoruz.

Fransız Zeller, 42 yaşında, ödüllü bir romancı, senarist ve tiyatro yazarı. Christopher Hampton ile yazdıkları senaryo, 2022’de En İyi Uyarlama Senaryo’da Oscar ödülü kazandı. Tiyatro oyunlarını, romanlarından daha çok seviyor. Baba tiyatro için yazdığı, Anne, Oğul adlı üçlemenin bir parçası.

Filmin kazandığı diğer Oscar ise en iyi erkek oyuncu dalında Anthony Hopkins’e gitti. Oynamak değil, Hopkins’in yaptığı. Olmak ve hissetmek. O bellek karanlığının acısını yaşamak. Zeller’de aynı rolü Londra’da sahnede oynayan Kenneth Cranham’ın, New York’ta Frank Langella’nın ödüller kazandığını fakat hayalinin Hopkins’te gerçekleştiğini söylüyor. Colman’da kızı Anne’da olağanüstü bir karşı performans gösteriyor.

Seyrederken seyirciyi zorlayan sonrasında düşüncelerinden çıkmayan bir film “Baba”.

Son yılların en özgün ve farklı filmlerinden.